Afsluiten kraambed
Baby
Het reguleren van de temperatuur van de baby gaat steeds gemakkelijker zodra deze op geboortegewicht is. Je hoeft nu niet meer elke 3uur de temperatuur te meten, maar je voelt bij de baby in de nek of deze warm aanvoelt. Bij twijfel, zeker als je denkt aan koorts, is het goed om de temperatuur nog wel op te meten. Neem bij koorts altijd contact op met de huisarts.
Zodra je baby weer op geboortegewicht is en zijn/haar temperatuur stabiel houdt, mag je met je baby naar buiten. Ga de eerste keer altijd samen met je partner. Soms is het fysiek namelijk toch nog veel gevraagd van een kersverse moeder om al een stuk te wandelen, zeker wanneer je ruim een week in huis bent geweest. Zorg dat je baby evenveel lagen draagt als je zelf aan hebt en één laagje extra en natuurlijk een deken. Verwarm de kinderwagen voor met kruiken, maar laat deze tijdens het wandelen niet in de wagen liggen.
De navelstomp valt er meestal tussen dag 5-14 vanzelf af doordat deze steeds verder indroogt. Deze kan in het begin nog regelmatig wat bloed afgeven, dat geeft niet zolang de baby geen koorts heeft, de navelstomp niet gezwollen/rood/pusachtig is en het bloeden vanzelf stopt.
Vitaminen
De eerste maanden heeft je baby aan moedermelk of kunstvoeding genoeg. Wanneer je moedermelk geeft, adviseren we je wel om extra vitamine K en D te geven vanaf dag 8. Vitamine K geef je totdat de baby 3 maanden is. Vitamine D geef je tot de leeftijd van 4 jaar. Deze vitaminen komen van nature onvoldoende voor in de borstvoeding. Geef je kunstvoeding, dan hoef je enkel vitamine D bij te geven.
Als je in de kraamweek uitdagingen hebt ervaren in het geven van borstvoeding, kan het zijn dat er nog een lactatiekunde betrokken is om je verder te begeleiden na de kraamweek. De verloskundige sluit dan weliswaar de zorg af rond dag 8-10, maar de lactatiekundige kan je nog een periode blijven volgen totdat je alle vertrouwen hebt in de borstvoeding en de baby de juiste techniek onder de knie heeft.
Wie bellen:
- bij koorts met de huisarts
- bij vragen over voeding/groei/vaccinaties met het consultatiebureau
- vragen over borstvoeding lactatiekundige
Moeder
Na ruim een week merk je dat je een beetje een modus gevonden hebt. De kraamweek loopt op zijn einde, de kraamverzorgster neemt afscheid en nu gaan jullie het samen doen! Hopelijk voelen jullie je zelfverzekerd om deze fase te starten. Zo niet, kijk dan zelf of samen wat jullie nodig hebben om verder op weg te kunnen. Je voelt aan je lichaam dat het elke dag verder aan het herstellen is en je krijgt weer behoefte om je wereld wat te verbreden. Dat is een goed teken. Let er wel op dat je niet te snel wilt en luister goed naar je lichaam. Je bent namelijk 6 weken lang kraamvrouw en die tijd staat in het teken van herstel.
Fysiek
Aan het einde van het kraambed kun je last hebben van trekkende hechtingen. Dit verdwijnt ook vaak weer vanzelf, maar geeft het veel ongemak dan kan de verloskundige de hechtingen in de huid verwijderen.
Je merkt ook dat het bloedverlies wat voorheen helderrood was, lichter van kleur en bruinig wordt. Je kunt weer een normaal maandverband dragen. In totaal kan het zo’n 6 weken duren en kan het bloedverlies weer toenemen en helderrood worden als jij ook actiever bent. Dat is normaal. Houdt er wel rekening mee dat je zolang je nog bloedverlies hebt, je nog niet in bad gaat/tampons gebruikt of gaat zwemmen (infectierisico).
Keizersnede
Wanneer je met een keizersnede bent bevallen heeft je lichaam langer de tijd nodig om te herstellen en weer op krachten te komen dan na een vaginale bevalling. Doe het minimaal 6 weken rustig aan, zoek de grens van je kunnen niet op en zorg dat je nog regelmatig gaat liggen. Vermijd zwaar tillen (>5kg), sporten en autorijden in de eerste 6 weken. Na 6 weken kun je het sporten langzaam opbouwen, luister daarbij goed naar jouw lichaam. Lees meer over het herstel na een keizersnede.
Bekkenherstel
Na een week heb je duidelijk weer een gevoel van aandrang als je moet plassen. Wel kan het zijn dat je nog af en toe stress-incontinentie ervaart (verlies van urine bij drukmomenten). Dit is de eerste drie maanden normaal maar moet wel verbeteren als je begint met bekkenbodemoefeningen.
Wanneer je voor het eerst naar buiten gaat, begin dan met een klein rondje en ga de eerste keer nooit alleen. Je zult merken aan je lichaam dat je nog wankel op je benen staat en dat je bekkenbodem nog slap is. Meestal voel je dat aan het einde van de dag als een zwaar gevoel van onderen. Wanneer je dat bemerkt heb je waarschijnlijk teveel gedaan en vraagt je lichaam om rust. Luister hier naar. Het doen van bekkenbodemoefeningen is belangrijk om je bekkenbodem weer op kracht te laten komen. Je bekkenbodem heeft hier nog maanden de tijd voor nodig. Loop je aan tegen bekkenbodemklachten? Raadpleeg dan een bekkenbodemfysiotherapeut bij jou in de buurt.
(Dreigende) Borstontsteking
Met enige regelmaat komt het voor dat een kraamvrouw een beginnende borstontsteking krijgt. Dit gebeurt dan meestal 2-3 weken na de bevalling. Je bemerkt dit door koorts (>38,0), rillerigheid, spierpijn en pijnlijke/beurse borst/borsten. Soms zie je een rode verkleuring op de plek van de beginnende ontsteking en is deze hard en gevoelig. Zolang je koorts <38,5 is kun je een aantal adviezen volgen om verdere ontsteking te voorkomen:
- Geef je borst rust: niet knijpen of masseren.
- Blijf voeden/kolven zoals normaal op verzoek, niet vaker.
- Neem een ontstekingsremmer (3x per dag 400mg ibuprofen) en pijnstiller (4x per dag 1000mg paracetamol)
- Koel de borst met koude kompressen
- Neem lecithine om de melkstroom in de borst te bevorderen (3-4x per dag 1200mg)
Als de klachten na 24 uur niet flink verbeterd zijn, of als de koorts heel hoog wordt (>38,5) en je je erg ziek voelt, kan het zijn dat er sprake is van een bacteriële borstontsteking. In dat geval kan antibiotica nodig zijn. Raadpleeg dan je huisarts. Het is niet nodig om te stoppen met borstvoeding geven als je bezig bent de zwelling en/of ontsteking te behandelen, ook niet als er een bacterie in het spel is en antibiotica nodig hebt. Je hoeft de melk ook niet weg te gooien.
Volgens de nieuwste inzichten is de oorzaak van borstontsteking bijna altijd een verstoring in het evenwicht van het borstweefsel en een teveel aan melk. Het borstweefsel zwelt op en drukt de melkkanalen dicht, waardoor de doorstroom van de melk in die borst wordt geremd. Hevige zwelling die niet wordt behandeld, kan leiden tot een (hevige) ontsteking van het borstweefsel en tot abcessen. Meestal ontstaat een verstoring in dit evenwicht tussen 2-4 weken na de bevalling. Gevoelige, volle en gespannen borsten zijn normaal in de borstvoedingsperiode, maar een blijvend rode, pijnlijke plek of een beurs gevoel kan wijzen op beginnende ontsteking.
Mentaal
Het is normaal als je de kraamtijd als overweldigend en intensief ervaart. Dit kan zich ook uiten in somberheid of negatieve emoties. Naast deze normale mentale struggles komen ook psychische aandoeningen als post partum depressie, post traumatisch stress syndroom of past partum psychose voor.
Een belangrijke trigger is slaaptekort. Probeer om die reden zoveel mogelijk slaapmomenten te pakken, zeker als je baby ook slaapt. Lukt dit niet vraag dan om hulp. Daarnaast zijn primaire basisbehoeftes als goede hygiëne en goede voeding ook de basis voor mentale gezondheid. Maak het ook bespreekbaar met de verloskundige, je huisarts of jullie omgeving. Zeker wanneer je een hoge mate van somberheid ervaart, niet aan slapen toekomt of angsten/denkbeelden hebt die niet reëel zijn, trek dan zeker aan de bel! Een aantal tips waar je ook voor hulp terecht kun tzijn:
Wanneer bellen:
- koorts bij moeder
- aanhoudend bloedverlies > 6 weken
- mentale klachten als somberheid/angsten/waanbeelden/hallucinaties
Voeding
Na de eerste kraamweek is je productie goed op gang en is het een kwestie van vraag en aanbod om je productie op peil te houden. Je merkt dat je de voedingssignalen van je baby sneller leert herkennen en het aanleggen aan de borst al een stuk gemakkelijker gaat. Je baby drinkt gemiddeld tussen de 8-10 voedingen per dag en heeft in de eerste maanden geen extra voeding nodig behalve vitamine K en D. Wanneer je je baby voedt op verzoek, blijft je melkproductie goed op peil.
Mocht je voeding nog niet voldoende op peil zijn, of liep je tegen andere uitdagingen aan, dan kan het goed zijn dat je nog verder begeleid wordt door een lactatiekundige. Zij houdt contact met je totdat de borstvoeding soepel loopt en jij vertrouwen hebt om dit zelf te blijven geven.
Regeldagen
Vaak zien we bij moeders die borstvoeding geven dat ze zogenaamde regeldagen ervaren. Dit zijn dagen waarop je baby vaak wilt drinken om de samenstelling van de moedermelk aan te passen naar zijn/haar behoeften. Meestal na een groeispurt. Deze dagen staan in het teken van continue aan de borst willen en gaan vanzelf weer over. Je herkent ze meestal rond 10 dagen, 3 weken, 6 weken en 3 maanden, hoewel het per kind verschilt. Heb je toch twijfel of het iets anders is dan een regeldag, benader gerust een lactatiekundige.
Kolven
Veel moeders kiezen ervoor om melk af te kolven als zij hun productie een extra boost moeten geven in de eerste week of later als ze weer gaan werken en de baby naar de opvang/gastouder gaat. Dit hoeft geen vriezer vol te zijn. Genoeg melk om een aantal voedingen te kunnen geven, is meestal voldoende. Veel extra kolven, zorgt ervoor dat je melkproductie toeneemt en dit kan leiden tot disbalans in het borstweefsel en uiteindelijk tot een ontsteking. Dus wees niet té enthousiast met kolven en voorraad opbouwen. Om de dag een uur na je ochtendvoeding kolven is vaak voldoende om een voorraad aan te maken.
Om ervoor te zorgen dat je baby je moedermelk ook uit de fles kan drinken, is het belangrijk dat je dit regelmatig oefent. Als je baby ouder dan twee maanden is, is dit moeilijk om weer aan te leren, dus begin op tijd! Streef ernaar om je baby dan een paar keer per week de fles te geven. Dit is ook een leuk moment voor je partner!
Er zijn verschillende kolfapparaten beschikbaar, elk geschikt voor verschillende behoeften en situaties. Mocht je in het begin van je kraamtijd een kolf nodig hebben dan adviseren we je om er een te huren. Dat kan via borstvoeding en meer, maar ook bij verschillende thuiszorgorganisaties zoals Vegro of via My Pump. Wanneer je van plan bent langer borstvoeding te geven en overweegt een kolf aan te schaffen dan is het goed je hierin te verdiepen. Welke kolf het beste bij jou past, hangt af van meerdere factoren, zoals hoe vaak je kolft, het gebruiksgemak, de kosten en hoe prettig de kolf aanvoelt. De keuze tussen een handkolf of een elektrische kolf is persoonlijk en afhankelijk van jouw voorkeuren en levensstijl. Hier kun je er meer over lezen om een keuze te maken.
Flesvoeding
Wanneer je flesvoeding geeft of hierop overstapt na borstvoeding is er een handige formule om in te schatten hoeveel voeding je kind minimaal moet drinken: Namelijk: 150ml * gewicht in kg/aantal voedingen = aantal ml dat je een kind minimaal per voeding moet aanbieden, veel kinderen zitten hier boven.
Overig
Ook als het kraambed afgesloten wordt door je verloskundige en kraamzorg, blijven er verschillende zorgverleners betrokken bij vragen of ongerustheid.
Consultatiebureau
Na ruim een week sluiten we het kraambed bij jullie af. De zorg voor je baby gaat over naar het consultatiebureau. Het consultatiebureau volgt de ontwikkeling en groei van jullie baby en ondersteunen jullie in het ouderschap. Het consultatiebureau neemt zelf met jullie contact op om een afspraak in te plannen. Meestal is dit binnen 2 weken na de bevalling. Ze komen de eerste keer thuis langs en zullen de baby dan ook wegen. Ook zullen zij jullie informeren of jullie baby in aanmerking komt voor een RS prik
De huisarts
Deze is medisch verantwoordelijk voor jullie baby vanaf 10 dagen na de bevallingsdatum. Neem contact op met de huisarts als je baby koorts heeft in de eerste drie tot zes maanden of wanneer je twijfels hebt over zijn/haar conditie.
Lactatiekundige
Zoals eerder benoemd kan die bij uitdagingen in de borstvoeding voor een langere termijn begeleiding en advies geven
Verloskundige
Zij blijft tot 6 weken na de bevalling bereikbaar voor vragen en advies. Na 6 weken krijg je bij je verloskundige of gyneacoloog nog een nacontrole, vaak moet je deze afspraak zelf inplannen.
